افغانستان

اخبار افغانستان

بخش : تحلیلی -+ نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ

زمان انتشار : یکشنبه, 15 جولای , 2012 لینک کوتاه خبر :

بررسی پیامدها و چالش های حضور ناتو در افغانستان و منطقه

(بخش اول)

پس از آن‌که در ماه مارس سال در 1948 پنج كشور انگلیس، فرانسه، بلژیك، هلند و لوكزامبورگ با امضای معاهده­ی بروكسل اتحادیه­ی دفاع جمعی را در واكنش به توسعه‌طلبی‌های شوروی سابق در كشورهای اروپای شرقی و مركزی تشكیل دادند. (North atlantic treaty organization) سازمان پیمان آتلانتیک شمالی با مخفف کلمات اول آن که به نام “ناتو” شهرت یافته است، روز چهارم آوریل سال 1949 با مشارکت دوازده کشور ایالات متحده­ی آمریکا، کانادا، انگلستان، فرانسه، ایتالیا، بلژیک، هلند، لوکزامبورگ، دانمارک، نروژ، ایسلند و پرتغال در واشنگتن به امضا رسید و پا به عرصه­ی وجود نهاد. در واقع پیمان آتلانتیک شمالی ناتو صورت تکمیل‌شده­ی معاهده­ی بروکسل بود.

 ترکیه و یونان در سال 1952 و آلمان غربی در سال 1956 به این پیمان پیوستند و با پیوستن اسپانیا به این سازمان در سال 1982 تعداد اعضای آن به   شانزده رسید.

این پیمان دو دولت آمریکای شمالی را به کشورهای اروپای غربی ‌پیوند می‌دهد؛ به‌موجب ماده‌ی پنجم پیمان، اعضای پیمان اعلام کرده‌اند که حمله به   هر یک از دولت‌های عضو را حمله به تمام اعضا می‌دانند و اگر به کشوری حمله‌ی مسلحانه شود هر یک از کشورهای دیگر «با هر عملی که لازم بداند» به آن کشور کمک خواهد کرد. ماده­ی 6 پیمان آتلانتیک شمالی حدود فعالیت این پیمان را چنین معین کرده است؛ سرزمین کشورهای عضو، جزیره‌های‌ منطقه­ی آتلانتیک شمالی در شمال مدار رأس السرطان، دریای مدیترانه و مناطقی از اروپا که کشورهای عضو در آن مستقر بودند.

 همان‌طور که گفته شده این پیمان اساسا بر ضد شوروی و کشورهای اروپای شرقی بسته شد و در برابر آن “پیمان ورشو” قرار دارد که همانند این اتحادیه برای کشورهای اروپای شرقی است. این پیمان از نوع پیمان‌های‌ منطقه‌ای اعلام شده است که منشور ملل متحد تشکیل آنها ‌را مجاز دانسته   است. با این پیمان اگرچه آمریکا به دفاع از اروپا گردن نهاده است؛ اما ماده­ی پنجم آن تضمین می‌کند که ورود به جنگ خود به خود(اتوماتیک) نیست و کنگره­ی آمریکا می‌تواند تصمیم بگیرد که در آن کشور وارد جنگ بشود یا نشود.

فلسفه­ی وجودی این پیمان نظامی، ایجاد کمربند امنیتی به دور دموکراسی‌های‌ غربی و نیز محاصره­ی کمونیسم و اقمار آن بود. سازمان ناتو یکی از سه حلقه­ی نظامی بلوک غرب برای محاصره­ی بلوک شرق بود اما دو حلقه­ی دیگر آن یعنی سازمان سنتو و سیتو اکنون از میان رفته است. در واقع این پیمان مرحله­ی سوم استراتژی بزرگ غرب بعد از طرح مارشال و مسابقه­ی تسلیحاتی با شرق یا جنگ سرد بود که به رهبری آمریکا اجرا می شد.

طبق ماده­ی ۹ پیمان آتلانتیك شمالی برای سازمان ناتو یك ساختار متمركز متشكل از نهادهای نظامی و مدنی در نظر گرفته شده است. در رأس ناتو، شورای آتلانتیك شمالی متشكل از وزرای كشورهای عضو قرار دارد كه حداقل هر دو سال یك‌بار تشكیل جلسه می‌دهد. این شورا بالاترین مرجع تصمیم‌گیری در پیمان ناتو است و تصمیمات آن به اتفاق آرا اتخاذ می‌شود.

از آنجا كه ناتو برای مقابله با تهدیدات نظامی شوروی سابق و پیمان ورشو تأسیس شده بود برای این سازمان یك سیستم كامل فرماندهی نظامی برای جنگ‌های احتمالی در نظر گرفته شده كه متشكل از رؤسای ستادهای ارتش كشورهای عضو و سه سرفرماندهی شامل فرماندهی اروپایی، فرماندهی اقیانوس اطلس و فرماندهی انگلیس است.

مقر ناتو ابتدا در فرانسه قرار داشت اما پس از آن كه ژنرال دوگل سال ۱۹۶۶ در اعتراض به سیطره­ی آمریكا بر این سازمان و این‌که فرماندهی عالی نیروهای مسلح این سازمان همواره بر عهده­ی یکی از افسران ارشد آمریکا بود از فرماندهی نظامی ناتو خارج شد این مقر به بروكسل پایتخت بلژیک منتقل شد.

ناتو ابزار قدرت‌های سلطه‌گر

این پیمان اگرچه به ظاهر برای برقراری امنیت در مقابل بلوک شرق و دفاع از سرزمین‌های کشورهای هم‌پیمان تاسیس شده بود اما همواره وسیله‌ای برای کشورهای عضو بوده تا اهداف استعماری و توسعه‌طلبانه­ی خود را دنبال کرده و با استفاده از امکانات این پیمان سایر کشورها را مورد غارت و استعمار قرار دهند.

ناتو تحت لوای همبستگی آتلانتیک به فرانسه در جنگ استعماری الجزایر کمک کرد، از مداخله علیه کنگو حمایت کرد؛ زیرا مردم این کشور برای پایان دادن به سلطه­ی استعمارگران بلژیکی قیام کرده بودند. همچنین ناتو به پرتغال اسلحه داد تا جنبش‌های‌ آزادیبخش ملی در موزامبیک، گینه­ی بیسائو و آنگولا را سرکوب کند.

در سال 1956 اعضای ناتو، بریتانیا و فرانسه دست به یک تجاوز نظامی بر علیه مصر زدند و هدف از این حملات استعمارگرانه دست‌یابی به منابع غنی این کشور بود. در سال 1978 دخالت نظامی در زئیر دخالت مسلم ناتو در امور قاره­ی سیاه بود و ستاد ناتو در اروپا رهبر این عملیات مداخله‌گرانه بود و دکترین جدید گسترش دایره­ی فعالیت پیمان آتلانتیک شمالی به قاره­ی آفریقا بود.

آمریکا به‌عنوان سرکرده­ی ناتو همیشه­ چشم طمع به منابع سایر کشورها داشته است و در صورت عدم موفقیت در دیپلماسی مکارانه، اهداف خود را با جنگ و استفاده­ی ابزاری از ناتو به پیش برده است. یکی از بهترین منابع دنیا در منطقه­ی خاورمیانه قرار دارد. حضور نظامی آمریکا در منطقه­ی خاورمیانه برای اولین‌بار در سال 1943 صورت گرفت که تعدادی از هواپیماهای آمریکایی در ظهران عربستان فرود آمدند و این حضور با ایجاد پایگاه‌های دیگر در فجیره­ی بحرین و سایر مناطق توسعه یافت.

 در راستای غارت منابع غنی خاورمیانه ناتو اكنون در چارچوب جنگ علیه تروریسم در صدد ایفای نقش در کشورهای خاورمیانه  از جمله افغانستان و عراق برآمده است. تأكید بیانیه­ی هفدهمین اجلاس سران ناتو در استانبول بر اعزام تعداد بیشتری نیروی نظامی به افغانستان و آموزش نیروهای نظامی عراق توسط ناتو بیانگر تمایلات جدید ناتو بود.

ناتو برای این دست‌اندازی‌ها و حملات بی‌امان به کشورهای مختلف سیاست­های نظامی خاصی برای خود تعریف نموده است که برای رسیدن به اهداف مورد نظر به تناوب از این سیاست‌های نظامی استفاده می‌کند که شامل اجرای جنگ محدود، دفاع مقدم، حمله­ی پیشگیرانه، واکنش انعطاف‌پذیر، اجرای حمله­ی دوم، دفع سریع حمله­ی مهاجمان یا مهار حمله­ی آنها و… می‌باشد. همچنین با توجه به این‌که کشورهای اصلی عضو ناتو، دارندگان سلاح هسته‌ای هستند، این سازمان نظامی، سلاح هسته‌ای را به‌عنوان ابزاری برای تلقین نوعی ترس واقعی از فاجعه­ی هسته‌ای و تبلیغات وحشت‌انگیز  همواره به‌کار می‌گیرد. علاوه بر این ناتو اكنون در چارچوب جنگ علیه تروریسم در صدد ایفای نقش در سایر مناطق جهان از جمله افغانستان برآمده است.

یادداشت
ویدیو
بین الملل
خواندنی
گزارش تصویری
پربازدیدها
    آخرین اخبار