افغانستان

اخبار افغانستان

بخش : تحلیلی -+ نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ

زمان انتشار : جمعه, 11 ژانویه , 2013 لینک کوتاه خبر :

آمریکا: امپراطوری یا رهبری؟!

جنگی که از زمان انفجار مراکز تجاری، نظامی و سیاسی آمریکا آغاز گردید. طی این مقطع زمانی، حساسیت آمریکایی‌ها نسبت به مسلمانان افزایش یافت. فشارهای شدید و پردامنه‌ای علیه آنان اعمال شد. این اقدامات به عنوان واکنش‌های طبیعی جامعه و ساختارهای امنیتی در زمان روبه‌رو شدن با تهدیدات پیش‌بینی نشده نیز تلقی می‌گردد. در چنین شرایط و فضایی بود که اهداف بین‌المللی‌گرایان محافظه‌کار تحقق یافت. انگیزش‌های جدیدی در جامعه به وجود آمد. فضایی ایجاد شد که جنگ نوظهوری به بهانه حفظ امنیت سازماندهی گردد. تا کنون آمریکایی‌ها عمدتا به بهانه «آزادی»، نیروهای خود را اعزام می‌کردند و جنگ‌های جدیدی را شکل می‌دادند. اما در روند جدید، آنان موضوع دیگری را به نام «امنیت» به عنوان ضرورت جدال‌های میلیتاریستی خود مطرح نموده‌اند. چنین واژه‌ای هنوز در اذهان خودآگاه و ناخودآگاه جامعه آمریکا از اهمیت و اعتبار خاصی برخوردار است. بنابراین تا زمانی که آمریکایی‌ها در چنبره مبتنی بر «ذهنیت ناامنی» قرار دارند، از رویکردهای دولت فدرال برای جدال با مسلمانان حمایت خواهند کرد. در این روند «تروریسم» به عنوان واژه‌ای برای مفهوم‌سازی مدرن جهت «مقابله با چالش‌های پسامدرن» محسوب می‌شود.

در دوران فرامدرن، کشورها و گروه‌های سیاسی بر اساس آن‌چه هستند و توانایی‌هایی که دارند ارزیابی و سنجش نمی‌شوند. آنان بر مبنای نقشی که باید ایفا کنند و قادر به انجام آن نمی‌باشند، مورد قضاوت واقع می‌گردند. حفظ اصالت صرفا با صلابت و اقتدار تامین می‌شود، نه با نظامی‌گری و نظامی‌سازی جهان.

آیا می‌‌توان در روند جدید، آن‌چه را که مارکس در ارتباط با حوادث تاریخی، و هگل در مورد نقش شخصیت‌ها در تاریخ بیان کرده‌اند به جنگ جدید آمریکا تعمیم داد؟ مارکس به این جمع‌بندی رسید که حوادث تاریخی دوباره تکرار می‌گردند. در مرحله اول، رویدادهایی شکل می‌گیرد که اصالت و صلابت دارند. در این روند هر چیز به ضد خود تبدیل می‌شود. بنابراین در گام دوم، اصالت‌های اولیه پایان می‌یابد. سیاست‌های نظامی‌گرایانه جایگزین الگوهای تعادل‌گرا می‌شود. بنابراین چنین کشوری می‌تواند در صف بازیگران و کشورهای مضحکی قرار گیرد که صرفا به حفظ قدرت در چارچوب قواعد محافظه‌کارانه مبادرت می‌ورزند.

شواهد موجود در تاریخ سیاسی آمریکا نیز بیانگر چنین روندی است. آمریکایی‌ها در گام اول به عنوان کشور متعادل‌کننده در روندهای سیاسی بین‌المللی ظهور یافتند. به همین دلیل بود که آنان در دوران «صلح آمریکایی» خواستار عدالت‌گرایی بین‌المللی بودند. این روند بر اساس معیارهایی برای هدایت و رهبری جهان شکل گرفته بود.

در دوران جدید شاهد فرآیندهای امپراطوری‌گرایانه آمریکا در نظام جهانی هستیم. به همین دلیل است که کیسینجر در اولین فصل از آخرین کتاب خود تحت عنوان «آمریکا: امپراطوری یا رهبری» به بررسی محیطی می‌پردازد که طبیعت چالش‌های محیط داخلی و بین‌المللی آن افزایش یافته است.

بنابراین اگرچه آمریکا می‌تواند بر اساس سنت‌های دیرینه خود و در چارچوب بین‌الملل‌گرایی لیبرال در محیط‌هایی مداخله نماید که مبتنی بر ضرورت‌های مداخله انسان‌دوستانه باشد، اما آیا جنگ سرد جدید جهانی در چارچوب کدامین معانی و مفاهیم قابل پیگیری است؟

چنین پرسشی با پاسخ‌های مبهم روبه‌رو شده است. از آن‌جایی که «امنیت» را می‌توان مبهم‌ترین واژه در عرصه سیاست بین‌الملل دانست، آمریکایی‌ها در دوران جدید تلاش می‌کنند تا «رویکردهای امنیت محور» را به عنوان ضرورت اصلی در دیپلماسی آن کشور مدنظر قرار دهند.

آمریکایی‌ها بر ضرورت تحقق و اجرای استراتژی امنیت جمعی و دفاع منطقه‌ای تاکید می‌کنند. این امر منتهی به تثبیت رویکرد امنیت محور در روند تحولات بین‌المللی می‌شود. در این باره توان نظامی آمریکا، سازماندهی اطلاعاتی و امنیتی آن و هم‌چنین اتحادیه‌های مبتنی بر دفاع جمعی و همکاری‌های چند جانبه محور دیپلماسی آمریکا قرار گرفته است.

در جهت نیل به چنین هدفی، زمینه برای ورود روسیه به پیمان آتلانتیک شمالی فراهم شد. این امر در «اجلاسیه ریکیاویک» سازماندهی و در مذاکرات مسکو، که بین روسای جمهور روسیه و آمریکا، پوتین و بوش، انجام پذیرفت، تثبیت گردید و در مذاکرات رهبران کشورهای عضو ناتو، که در اواخر می ۲۰۰۲ در رم برگزار شد، جلوه قانونی و حقوقی یافت.
مقابله با بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را می‌توان دومین رویکرد امنیتی آمریکا تلقی کرد. محافظه‌کاران بین‌المللی‌گرا اعتقاد دارند که چالش‌های امنیتی به گونه‌ای افزایش یافته است که هرگونه بی‌ثباتی به‌گونه‌ای سریع و پردامنه به سایر حوزه‌ها و مناطق گسترش می‌یابد.

یادداشت
ویدیو
بین الملل
خواندنی
گزارش تصویری
پربازدیدها
    آخرین اخبار