افغانستان

اخبار افغانستان

بخش : خبر ویژه, مقاله -+ نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ

زمان انتشار : پنج‌شنبه, 10 آوریل , 2014 لینک کوتاه خبر :

انتخابات افغانستان و آينده طالبان در گفت وگو با كارشناس افغان

به گزارش ايرنا از كابل، در سالهاي ابتدايي دهه 90 ميلادي با سقوط آخرين دولت كمونيستي ميراث شوروي در كابل، و با آغاز كشمكش هاي داخي ميان نيروهاي مجاهدين، بجز بخش هايي از شمال افغانستان كه تحت كنترل احمد شاه مسعود قرار داشت و نيز شهر هرات در غرب افغانستان كه از آرامشي نسبي برخوردار بود، بقيه بخش هاي افغانستان ناآرامي هاي زيادي را شاهد بود.

هسته هاي اوليه گروه طالبان در چنين شرايطي در شهر قندهار تشكيل شد؛ شمار جنگجويان عضو اين گروه خيلي زود افزايش يافت و اين گروه اولين فعاليت نظامي عمده خود را در سال 1994 انجام داد و شهر قندهار را در اختيار گرفت.

در همان سال طالبان كنترل 12 استان از 34 استان افغانستان را به دست گرفت. طالبان در سپتامبر 1996 كابل را نيز تسخير كرد و تا دسامبر 2001 با عنوان امارت اسلامي افغانستان حكومت كرد هر چند تنها سه كشور عربستان، پاكستان و امارات عربي متحده آن را به رسميت شناختند.

حكومت طالبان در پاييز سال 80 (2001) در حمله نظامي ائتلاف تحت رهبري آمريكا سرنگون شد و از آن زمان تا كنوني به عنوان يك نيروي شورشي و عامل ناامني و خشونت در افغانستان باقي مانده است.

دولت آمريكا نااميد از شكست نظامي طالبان، در ژوئن سال 2013 (تير 92) درصدد مذاكره با اين گروه شورشي برآمد. پيش از آن نيز در مذاكراتي غيررسمي در اواخر 2011 آمريكا با انتقال پنج زنداني طالبان از گوانتانامو به حبس تحت نظارت در قطر موافقت كرد. طالبان در بيانيه اي كه از تلويزيون قطر پخش شد اعلام كرد كه خواستار لطمه زدن به كشورهاي ديگر از خاك افغانستان نيست و خواستار مذاكره با ساير افغان ها است.

ظاهرا اين تعهدات، موافقت آمريكا با گشايش دفتر طالبان در دوحه پايتخت قطر را به همراه داشت. باراك اوباما اين توافق را گامي اوليه و فرايندي موازي براي فرايند گذار در افغانستان كه به شكل نظامي در جريان بود، ناميد.

هر چند گشايش دفتر طالبان در قطر اميدهايي را براي مذاكره با طالبان و صلح در افغانستان ايجاد كرد اما بر افراشته شدن پرچم امارت اسلامي طالبان در اين دفتر همه توافق ها به هم ريخت. مذاكرات آمريكا و طالبان برگزار نشد و چند روز بعد طالبان به كاخ رياست جمهوري افغانستان در قلب كابل حمله كرد.

پس از آن در بهمن ماه 92 و در حالي كه افغانستان براي انتخابات رياست جمهوري آماده مي شد، دولت افغانستان اخبار منتشر شده مبني بر توافق پنهاني ميان دولت اين كشور و طالبان را تاييد و نتايج آن را نيز رضايت بخش خواند.

حامد كرزي رئيس جمهور افغانستان شركت در مذاكرات سري با گروه طالبان براي پيوستن به مذاكرات صلح را پذيرفت. سخنگوي كرزي گزارش منتشر شده در رويترز مبني بر مذاكره ميان نمايندگان دولت و طالبان را تاييد و نتايج آن را اميدبخش خواند.

طبق گزارش هاي منتشر شده ، اين مذاكرات به مدت سه روز در دبي برگزار شد كه در آن نمايندگان طالبان از دوحه به امارات سفر كرده بودند.

كرزي در آستانه ترك ارگ رياست جمهوري افغانستان در يك مصاحبه خبري با بيان اينكه طالبان زاده استراتژي غرب است كه مي خواست در برابر شوروي از ابزار دين استفاده كند، گفت: طالباني كه ابزار سياست ديگران نباشند از نظر من قابل مذاكره هستند و تا كنون با اين افراد مذاكراتي داشته ايم.

وي مي افزايد: اگر طالبان را از قيدهايشان آزاد كنيم و آنها را پاي ميز مذاكره بنشانيم مي توانيم شاهد مذاكرات صلح و شكل گيري تحرك جدي در افغانستان باشيم.

كرزي گفت: به نظر مي رسد جنگ آمريكا در افغانستان از ابتدا براي مقابله با طالبان نبوده اما براي اين سوال كه آمريكا چه هدفي را از اين حركت دنبال كرده است، پاسخي ندارم.

اكنون با برگزاري انتخابات رياست جمهوري و حضور چشمگير مردم افغانستان در پاي صندوق هاي راي، بسياري از كارشناسان اين امر را به معناي يك نه بزرگ به طالبان و تاكيد بر سازوكارهاي قانوني و مسالمت آميز در فرايندهاي سياسي افغانستان مي دانند.

اما آيا طالبان به فرايند سياسي افغانستان احترام خواهد گذاشت و دولت برآمده از راي مردم را به رسميت خواهد شناخت. در غير اين صورت ، طالبان تا چه حد مي تواند دولت را تحت فشار قرار دهد. آيا طالبان درصورت خروج كامل نيروهاي نظامي خارجي از افغانستان، سلاح خود را بر زمين مي گذارد و به رويه سياسي مي پردازد يا آنگونه كه برخي كارشناسان غربي مي گويند ممكن است حتي بر شدت حملات خود براي به دست گرفتن دوباره قدرت از راه زور دست به كار شود؟

انتخابات افغانستان آنگونه كه اكثر كارشناسان و هيات ناظران اتحاديه اروپا گفته است، به معناي شكست گروه طالبان بوده يا اين گروه هنوز مي تواند در صحنه افغانستان حرف هايي براي گفتن داشته باشد؟

اينها سوالاتي است كه در گفتگو با وحيد م‍ژده كارشناس سياسي افغان مطرح كرديم.

وحيد م‍ژده در باره توافق امنيتي افغانستان با آمريكا و چشم انداز خروج نيروهاي آمريكايي و ناتو از افغانستان گفت: خود آمريكايي ها بارها گفته اند كه نيازي به اين قرارداد ندارند زيرا قراردادي قبلا با دكتر عبدالله و يونس قانوني امضا كرده اند، همان قرارداد تاريخي ندارد و مي توانند تا هر وقتي بخواهند در افغانستان باقي بمانند.

وي افزود: مساله مهم اين است كه آمريكا واقعا از اين قرارداد به دنبال چيست؟ اگر آمريكا به دنبال صلح و ثبات در افغانستان است نيازي به چنين چيزي نيست. آقاي كرزي هم همين را مي گويد. كرزي مي گويد اگر در افغانستان صلح برقرار نشود و اين قرارداد امضا شود به معناي تداوم جنگ در افغانستان است بنابراين از آمريكايي ها خواسته كه مذاكرات را قبل از امضاي قرارداد با طالبان آغاز كنند.

م‍ژده گفت:اما تعدادي از نامزدها به اميد حمايت آمريكا پس از به قدرت رسيدن، اعلام كرده اند كه اين قرارداد را با آمريكا امضا مي كنند، اما من فكر مي كنم كه امضاي اين قرارداد همانطور كه كرزي گفته و من هم با آن موافقم ، اگر با يك توافق جمعي نباشد و بخشي از مردم افغانستان به آن راضي نباشد در اين صورت اين قرارداد جز تداوم جنگ نتيجه ديگري نخواهد داشت.

اين كارشناس افغان در باره عملكرد نيروهاي امنيتي افغان در جريان انتخابات و لزوم خروج كامل نيروهاي خارجي از افغانستان گفت: آمريكايي ها در مجموع از ابتداي كار متوجه اين مساله بودند كه ممكن است افغان ها به اين مرحله برسند بنابر اين بايد نقاط ضعفي براي افغانستان باقي مي گذاشتند كه افغانستان نگويد ما ديگر به شما نيازي نداريم.

وي افزود: به عنوان مثال اينها نيروي هوايي افغانستان را اصلا ايجاد نكردند. به همين دليل بايد تمام پايگاههاي هوايي افغانستان پس از سال 2014 در اختيار آمريكا باشد و آنان بگويند كه شما نياز داريد و ما براي حمايت هوايي از شما در اينجا هستيم.

م‍‍‍ژده ادامه داد: هدف آمريكايي همين بود و الان بعضي از دست نشانده هاي آمريكا در افغانستان مي گويند اگر آمريكا برود نيروهاي ما پشتيباني هوايي ندارند و بنابر اين ما بايد پايگاههاي آمريكا را در افغانستان قبول كنيم.

اين كارشناس همچنين در باره فعاليت طالبان در جريان انتخابات و آينده اين گروه شورشي گفت: طالبان به عنوان يك نيروي نظامي در افغانستان وجود دارد و به هر حال شكي نيست كه در جريان انتخابات بخش هايي از كشور را ناامن ساختند. شكي نيست كه انتخابات در تمام نقاط افغانستان انجام نشد و عليرغم تبليغات، در بخش بزرگي از جنوب افغانستان انتخابات برگزار نشد يا عده زيادي از مردم به دليل ترس و نگراني در انتخابات شركت نكردند.

وي افزود: اين انتخابات يك مساله را نشان داد و آن اينكه طالبان بايد در روش خود تجديد نظر كند يعني اين را بپذيرند كه در آينده اگر بخواهند در فرايند سياسي گنجانده شوند مجبورند كه انتخابات را بپذيرند. اما من در برخي سايت هاي مرتبط با طالبان مطالبي ديدم كه البته نمي دانم اين نوشته نمايانگر تفكر و سياست رهبري طالبان است يا نظرات شخصي برخي اعضاي آن است.

وي افزود: آنان در اين نوشته ها اصلا انتخابات را خلاف شريعت عنوان كردند كه اگر چنين باشد بخشي از افغانستان از راي دادن به اين دليل محروم مي شود كه از نظر آنان خلاف شريعت است و اين يك مساله سياسي است.

م‍ژده گفت: به هر حال فكر مي كنم اين چالش سختي براي طالبان هم خواهد بود . آنان بايد يا با شرايط جديد بسازند و كنار بيايند يا جنگي را ادامه بدهند كه هيچ ثمري نخواهد داشت و يك گروه شورشي باقي بمانند. پس ما در نتيجه اين انتخابات تحولات متعددي را شاهد هستيم.

مژده در ارتباط با احتمال ايجاد دودستگي در طالبان گفت: تا زماني كه نيروهاي خارجي در افغانستان باشند ، من چنين احتمالي براي دودستگي و شكاف در طالبان نمي بينم. تنها دليلي كه طالبان را تا كنون متحد نگه داشته، حضور نيروهاي خارجي است.

وي افزود: در عين حال نيروهاي خارجي در افغانستان بخصوص در جنوب و شرق افغانستان جنايات هولناكي مرتكب شده اند كه هنوز يك درصد اين جنايات افشا نشده است. كارهاي انجام شده، انگيزه اي شده براي اينكه افراد و حتي جوانان كم سن و سال حاضر شوند جان خود را از دست بدهند و خود را منفجر كنند. در اين مورد تحقيقي نشده و كسي هم اجازه ندارد تحقيق كند. همواره گفته مي شود كه مدارس پاكستان است كه اينها را شستشوي مغزي مي دهند. مسائل پشت پرده زيادي وجود دارد كه افشا نشده است و اميدواريم روزي دنيا متوجه شود چه جناياتي در افغانستان اتفاق افتاده كه چنين انگيزه هايي را خلق كرده است.

كارشناس سياسي افغان در بخش ديگري از اين گفتگو در خصوص توقف يا تشديد حملات طالبان در صورت خروج كامل نيروهاي خارجي گفت: مساله اين است كه طالبان تجربه جنگ هاي طولاني را در افغانستان دارند. بر اساس صحبت هايي كه با رهبران طالبان داشته ايم مي دانيم كه آنها از دوران حكومت خود خاطره خوشي ندارند و از خود انتقاد مي كنند چنانكه برخي از رهبران آنها در كابل دانشگاه ايجاد كرده اند و دختران و پسران در آنجا درس مي خوانند.

وي افزود: همانطور كه در 12 سال گذشته افغانستان تغيير كرده، طالبان هم تغيير كرده اند و من فكر مي كنم اگر نيروهاي خارجي از افغانستان خارج شوند ديگر بهانه اي براي جنگ وجود نخواهد داشت و حتي اگر برخي افراد در طالبان بخواهند جنگ را ادامه دهند در اين صورت منزوي مي شوند و به گروههاي كوچكي تبديل خواهند شد.

مژده گفت: اگر نيروهاي خارجي از افغانستان خارج شوند يا اعلام كنند در فلان تاريخ مثلا سال 2016 خارج مي شوند فرصت خوبي است براي آغاز مذاكرات و طالبان هم كه به قطر رفتند هدفشان همين بود كه قدم هايي براي خروج نيروهاي خارجي و آغاز گفتگوهاي بين افغاني برداشته شود.

وي در خصوص مطالب منتشر شده در رسانه هاي غربي مبني بر احتمال پيشروي طالبان در صورت خروج نيروهاي آمريكايي، گفت: ما با اين سياست هاي غرب آشنا هستيم كه ايران هراسي هم نمونه اي از اين سياست است كه غربي ها دنبال مي كنند.

وي افزود: اين سياستي است كه ما هم در سطح بين المللي و هم در بعد كوچكتر در افغانستان شاهد آن هستيم. اگر چنين نمي بود چرا وقتي كه طالبان براي مذاكرات به قطر رفتند آمريكا مذاكرات را متوقف كرد؟

طالبان به همين شرط رفتند كه دولتي مورد قبول همه در افغانستان ايجاد شود. اما آمريكايي ها كار را نيمه تمام گذاشتند و دروازه مذاكرات را بستند. آقاي كرزي مي گويد آمريكايي ها هم كليد صلح را در دست دارند و هم كليد جنگ را و حقيقت امر همين است كه فرايند صلح را به قطر بردند و در آن را بستند.

از اين كارشناس افغان در باره پيام انتخابات افغانستان مي پرسيم كه او در جواب مي گويد: بدون ترديد آنچه ديروز در افغانستان اتفاق افتاد حامل پيامي بود مبني بر اينكه در حقيقت مردم افغانستان با رفتن به پاي صندوق هاي راي نشان دادند كه مي خواهند دست به دست شدن قدرت در افغانستان ديگر از راه خشونت نباشد و معيار خواست و راي مردم باشد؛ اين پيامي بود كه به مخالفان مسلح داده شد؛ پيامي به طالبان بود كه گفته بودند مردم بايد انتخابات را تحريم كنند.

وي افزود: نكته دوم اين بود كه نيروهاي امنيتي افغان نشان دادند توان تامين امنيت را دارند در صورتي كه به آنان اعتماد شود ، اين مساله نشان مي دهد كه نيازي نيست افغانستان با آمريكا قرارداد امنيتي امضا كند و از آمريكا بخواهد كه امنيت را تامين كند. اين يك پيام است اما اين پيام ناديده گرفته شده زيرا آمريكايي هاي و اكثريت تحت نفوذ آنان در افغانستان هم تلاش مي كنند اين مساله را اصلا مطرح نكنند.

وي مي افزايد: به هر حال اين انتخابات برگزار شد اما من نگران پس لرزه هاي انتخابات هستم و اينكه اين شور و شوق انتخاباتي بزودي جاي خود را به نگراني ها و چالش هاي بعدي بدهد.

اين كارشناس افغان تاكيد مي كند: اين انتخابات در همين مقطع يك تحول مثبت است . مردم نشان دادند كه بايد تحولي از راه مسالمت آميز ايجاد شود و به خشونت نه گفتند. اما مهم اين است كه بعدا چه روي مي دهد. مشكل بزرگ اين است كه ما از يك مرحله گذشتيم اما وقتي كه انتخابات به دور دوم مي رود، چهره اصلي اين انتخابات مشخص مي شود. همان آسيب هايي را داريم كه اين انتخابات آن را پوشانده بود در مرحله دوم ظاهر مي شود و شما مي بينيد كه چطور افغانستان از نگاه قومي به دو طرف تقسيم مي شود من حدس مي زنم و پيش بيني مي كنم كه شايد چنين مرحله اي را شاهد باشيم.

وي گفت اگر انتخابات با تخلفات بزرگي همراه باشد و اعلام نتايج تنش هايي ايجاد كند، در اين صورت بدون شك احساس ياس بزرگي به مردم دست خواهد داد.

یادداشت
ویدیو
بین الملل
خواندنی
گزارش تصویری
پربازدیدها
    آخرین اخبار